Zakryty gorad mjortvyx, jaki pracagvae zhyc. Repartazh z samaga staryx mogilak Belarusi

Samae staroe i velikija mogilki Belarusi znaxodzic sa w Grodne. Nekropalj raskinuwsja na terytoryi amalj u try gjektara. Xavac ljudzej tut stali w kancy XVIII stagoddza i, negledzaqy na ​​toe, shto mogilki w 1973 godze zakryli, xavajuc da getaga qasu. Dakladnej, podxoranivajut, udakladnjae TUT.BY.

Gorad mjortvyx, a tut josc svae vulaqki, praspekty i tupiki, raskinuwsja na dvux pagorkax nedaljoka ad Njomana. Dvoe mogilak - katalickija (jano starej) i pravaslawnae - caper, pa sutnasci, ujawljajuc adzin kompleks, padzeleny toljki agarodzhaj i malenjkaj brukavanaj vulaqkaj, jakaja syxodzic wniz .U kozhnaj qastki nekropalja znaxodzic sa pa nevjalikim xramu, vakol jakix magily - staradawnija, z kavanymi kryzhami, i novyja, sa zvyklymi suqasnymi nadmagilljami.

Shpacyrujuqy pa mogilkavaja zaroslyx travoj i qytajuqy nadpisy na pomnikax, serod jakix trapljajuc sa magily maladyx dzawqat, jakija pamerli sto i boljsh gadow tamu, mozhna wjavic, jak Іvan Bunin, brod ja pa staryx mogilak na vostrave Kapry, ubaqyw vosj takuju ​​zh magilu. A potym napisaw svoj znakamity apavjadanne «Ljogkae dyxanne». Napewna, i grodzenski nekropalj mog by stac krynicsaj natxnennja dlja tvorqaga qalaveka.

Фото: Игорь Ремзик, TUT.BY

Фото: Игорь Ремзик, TUT.BY

- Ranej ljudzej xavali Kalja cserkvaw dy kascolaw. Z gadzinax Garady pavjaliqvali sa, mescsa wzho ne xapac. U kancs 18 stagoddza z'javilasja tendencyja zasnowvac kamunaljnyja mogilki - Asobny pekla csentar garadow, za mezhami naselenyx punktaw. І dawno b qatyroxgadovy sojm reqy Paspalitaj, jaki zasjadaw u 1788-1792 gadax, prynjaw rashenne Stvaryc W velikix GARADY takija mogilki. Menavita W gety gadzinu І byli zasnavanyja samy kashtownyja mogilki reqy Paspalitaj, Jakija zaxavali sa dy nashyx dzon: u Varshave, Krakave І Try samyx galownyx nekropalja na wsxodze reqy Paspalitaj - u Viljni, Ljvove І grodzenskija farnyja mogilki. U 1791-1792 gadax tut paqynajuc xavac pjarshyla ljudzej.

Data zasnavannja robic getyja mogilki samymi starymi kamunaljnymi mogilkami na terytoryi Belarusi, - raspavjadae grodzenski gistoryk Andrej Vashkeviq .

Фото: Игорь Ремзик, TUT.BY

Z qasam mescsa veqnaga supakaennja tut znajshli vedomyja ljudzi gorada. Na farnym katalickix mogilkax paxavanyja Eliza Azheshka, jae muzh, grodzenski juryst Stanislaw Nagorskogo, prydvorny arxitektar karalja Stanislava Awgusta Panjatowskaga Dzhuzepe Saka, Jan Kaxanowski, mery Grodna, gjeneral Barkowski, a taksama vedomyja w goradze lekary, inzhynery, mastaki, skuljptary. Paxavanyja tut i tyja, xto vyrabljaw wse getyja staradawnija nadmagiljnyja plity. Napryklad, skuljptar Branislaw Shishkeviq.

Geta jon stvaryw adny z samyx shykownyx pomnikaw na garadzenskim mogilkax - tak zvanyja kamennyja sady. Majstar byw nastoljki talenavity i praduktywny, shto w mescsovyx cexovщikov byli da jago pretenzii - muljary liqyli, shto jon kradze w ix pracsu. Na zhalj, skuljptar xvarew na suxoty i pamjor va wzrosce 29 gadow. Perad smercu jon sam sabe vyrabiw pomnik, jaki i staic na jago magile da getaga qasu. Prawda, qas i vandaly ne pashkadavali ni jago paxavanne, ni inshyja jago mogilkavyja shedewry. To tut, to tam vidnejuc sa razbityja kamennyja kryzhy i vytanqanyja marmurovyja figury anjolaw z adbitymi galovami.

Zaraz grodzenski nekropalj ne mae nijakaj «axownaj gramaty». U 1986 godze pa rashennju Grodzenskaga ablvykankama paxavannja atrymali status pomnika ablasnoga znaqennja. Adnak paznej getuju kategoryju skasavali. Kab staryja mogilki stala pomnikam arxitektury, pa slovax gistorykaw, treba pravesci velikuju pracsu: apisac magily, sklasci spisy, padryxtavac adpavednyja dakumenty.

Dareqy, z prykladna 10 tysjaq magil, jakija znaxodzac sa tut, cikavasc dlja gistorykaw wjawljajuc 500 abo 600 nadmagiljnyx pomnikaw. Samy, napewna, vedomy z ix - gjeroju vajny 1812 goda gjeneral-majoru Sergjeju Lanskaja, shefu Belaruskaga gusarskaga palka, jaki byw smjarotna paraneny w bajax 1814 godu w Francyi.

Фото: Игорь Ремзик, TUT.BY

Dzve velikija kalony adrazu zh prycagvajuc uvagu. Pomnik razmesqany w pravaslawnaj qastcy nekropalja. Sergjej Lanskoj veljmi xacew byc paxavany na ruskaj zemli. Cela jago pryvezli w Grodna - samy zaxodni gorad Rasijskaj imperyi. Tak aposhnjae pazhadanne gjeneral-majora bylo vykanana. Na pravaslawnaj qastki paxavannja stali vyrabljac sa paznej, qym na katalickaj, adnak i tut josc gistaryqnyja magily. Napryklad, nedaljoka ad csarkvy paxavana maci paeta Maksima Bagdanoviqa.

A jasqe josc simvaliqnaja magila belaruskaga paeta Mixasja Baguna, jaki pamjor nedze w Sibiry, kudy byw saslany w 1937 godze. U Grodne paxavana jago mama, a vosj dakladnae mescsa paxavannja paeta nevjadoma. Abo vosj tut zha w pravaslawnaj qastki stajac nezvyqajnyja kovanye aljtanki. Usjaredzine wzho niqoga nema, ale vidac, shto tut magily kagosjci z mescsovaj shljaxty. Wnutry svoeasablivaga xatki zaxavalasja staradawnjaja plitka i reshtki lavak. Xto tut paxavany - nevjadoma.

Фото: Игорь Ремзик, TUT.BY

nadmagiljnaga pomnika Grodzenskaga nekropalja - geta zrez modnyx tendencyj epoxi. Sprava w tym, shto w Grodne nikoli ne bylo raskoshnaga dekoru budynkaw, a vosj na mogilkax, padobna, mescsovaja vedac gety nedaxop paspjaxova kampensavala. Pomniki rabili z marmuru, pjasqaniku, csegly, josc tut kovanye azhurnyja kryzhy, prygozhyja mudragjelistyja zagaradki z adlivanymi elementami. Pryqym ni adzin z ix ne pawtaraec sa.

Tut zha mozhna razgljadac i qytac xryscijanskija znaki. Kryzh, jakar, sercsa - vera, nadzeja, ljubow. Abo peravernuty fakel - simval kancsa zhycca. Pljusq zh, naadvarot, - simval veqnaga zhycca. Praxodzaqy pamizh magilami, mozhna qytac getyja xryscijanskija znaki i adquc suvjazj pamizh qasami.


s13.ru